E661 Gradiška - Banja Luka

Izgradnja auto-puta na evropskom pravcu E 661 Gradiška – Banja Luka ugovorena je u decembru 2002. godine, a prvi radovi počeli su u jesen 2004. godine. Građena je dionica auto-puta od Glamočana do Aerodroma „Banja Luka“, odnosno do Mahovljana, dužine 5,7 kilometara. Na pomenutoj dionici izgrađena su 2 tunela, po dva mosta i vijadukta, nadvožnjak, izgrađeno je 2700 metara servisnih saobraćajnica, zatvoreni sistem odvodnje vode sa autoputa.

Bio je to tek početak, jer u nastavku je trebalo izgraditi saobraćajnicu do Gradiške, odnosno do lokacije novog mosta preko rijeke Save, u mjestu Čatrnja. Preostali dio auto-puta građen je kroz tri LOT-a, dužine 26 kilometara.

Prvi LOT karakteriše izgradnja kompletnog autoputa, sa svim pratećim elementima, nadvožnjak i jedan par mostova. Na ovoj dionici igrađena je petlja „Čatrnja“ za vezu prema Gradišci i Kozarskoj Dubici, odmorište „Lužani“, te most Jurkovica. Izvođač radova bio je konzorcijum sačinjen od preduzeća „Konstruktor“ Split i „Integral inženjering“ Laktaši.

Drugu dionicu karakterišu tri para mostova, četiri nadvožnjaka, dva mosta na lokalnim saobraćajnicama, kao i jedan podvožnjak i petlja „Nova Topola“, dok su na trećoj dionici izgrađena dva mosta i petlja, te odmorište „Aleksandrovac“.

Ipak, najznačajniji i po mnogima najljepši objekat na auto-putu E 661 Gradiška - Banja Luka jeste Petlja „Mahovljani“. Riječ je o grandioznom objektu, koji spaja dva auto-puta – auto-put E 661 Gradiška-Banja Luka i auto-put „9. januar“ Banja Luka –Doboj, koji u vrijeme puštanja u saobraćaj Petlje „Mahovljani“ još nije ni bio u izgradnji.

Autoput E 661 Gradiška-Banja Luka, ukupne dužine 34 kilometra, pušten je u saobraćaj 30. novembra 2011. godine, a Petlja „Mahovljani“ 15. jula 2012. godine.

Kako na auto-putu E 661 nije bila predviđena naplata putarine, JP „Autoputevi Republike Srpske“ je tokom 2014. provelo aktivnosti na projektovanju, izgradnji i opremanju jedne čeone naplatne stanice „Jakupovci“, na najprometnijoj dionici – obilaznici oko Laktaša. To je bio otvoreni sistem naplate putarine, pušten u rad 16.03.2015. godine.

Izgradnjom i puštanjem u saobraćaj auto-puta Banja Luka – Doboj stekli su se uslovi za izgradnju zatvorenog sistema naplate, te je u tom cilju, izvršeno projektovanje, obezbjeđenje građevinskih dozvola i ugovaranje izgradnje bočnih naplatnih stanica na petlji „Aleksandrovac“ i petlji „Nova Topola“, kao i čeone naplatne stanice na auto-putu u mjestu Čatrnja. Puštanjem u rad ovih naplatnih stanica, ova dionica auto-puta je pod naplatom prema pređenom kilometru.

Uvođenjem naplate putarine, djelatnost javnog preduzeća se znatno proširila, te je, osim znatno povećanih prihoda, koji omogućavaju dalja ulaganja u projektovanje i izgradnju novih dionica, omogućeno i zapošljavanje većeg broja, uglavnom lokalnog stanovništva iz Laktaša, Prnjavora, (Gradiške) i Doboja. Time je, osim bolje povezanosti, bržeg i sigurnijeg putovanja, ostvarena i neposredna korist za lokalne zajednice u vidu uposlenosti domaće radne snage i manjih i većih lokalnih preduzeća koja su radila na izgradnji.

Na dionici Gradiška – Banja Luka izgrađena su i dva odmorišta, „Aleksandrovac“ i „Lužani“. Odmorište „Lužani“ dato je pod koncesiju, izgrađena je benzinska stanica sa pratećim sadržajima, a pušteno je u rad u junu 2025. godine.

Kao prirodan nastavak (ili završetak) ovog projekta, izgrađen je novi međudržavni most na rijeci Savi kod Gradiške završen u oktobru 2022. godine. Most je dužine 426 m i širok 22,5 m, sa čeličnom rasponskom konstrukcijom, 2 + 2 kolovozne trake, koji se, sa strane Republike Srpske, nastavlja na izgrađeni auto-put Gradiška – Banja Luka.

Novi granični prelaz i carinski terminal na BiH strani izgradila je UIO 2018. godine, ali je do završetka izgradnje pristupne, brze saobraćajnice i graničnog prelaza na hrvatskoj strani, bio u funkciji samo kao carinski terminal.

Krajem 2025. godine, završeni su svi radovi na izgradnji pristupne, brze ceste, kao i radovi na izgradnji novog graničnog prelaza na hrvatskoj strani, čime su se stekli uslovi da se novi most stavi u punu finkciju. Kako je, zbog političkih razloga, odgođeno otvaranje novog graničnog prelaza novi most, ali i dio autoputa od Čatrnje do granice pušten je u saobraćaj tek u maju 2026. godine.